Jak działa przydomowa oczyszczalnia ścieków? To układ kilku następujących po sobie etapów. Ścieki z budynku trafiają najpierw do osadnika, później do stopnia biologicznego, a na końcu do odbiornika wskazanego w projekcie. W osadniku zachodzi sedymentacja i rozkład beztlenowy, natomiast mikroorganizmy tlenowe usuwają rozpuszczone zanieczyszczenia.
Jak działa przydomowa oczyszczalnia ścieków — schemat przepływu
Najprostszy schemat wygląda tak: budynek → osadnik → stopień biologiczny → odbiornik ścieków oczyszczonych. Taki układ pokazuje przydomowa oczyszczalnia ścieków schemat, ale nie zastępuje projektu dopasowanego do działki, technologii i warunków gruntowo-wodnych.
W pierwszym zbiorniku ścieki zwalniają, dzięki czemu cięższe cząstki opadają na dno, a lżejsze substancje, w tym tłuszcze, pozostają wyżej. Następnie ciecz przepływa do części biologicznej. Tam mikroorganizmy rozkładają związki organiczne, a w niektórych rozwiązaniach zachodzą również procesy związane z usuwaniem azotu.
Końcowy etap zależy od projektu: oczyszczone ścieki mogą trafić do gruntu, wód powierzchniowych albo innego dopuszczonego odbiornika. Dla ścieków z własnego gospodarstwa domowego lub rolnego poza aglomeracją rozporządzenie z 15 lipca 2019 r. wskazuje limit zwykłego korzystania z wód do 5,0 m³ na dobę.
Ogólny opis rozwiązania zawiera hasło Przydomowa oczyszczalnia ścieków w Wikipedii.
Etap 1: osadnik — oddzielenie części stałych
Osadnik jest pierwszym urządzeniem, przez które przechodzą ścieki. Jego zadaniem nie jest pełne oczyszczenie, lecz zatrzymanie części stałych i stworzenie warunków do beztlenowego rozkładu części zanieczyszczeń. W wyniku sedymentacji powstaje osad na dnie, a substancje lżejsze gromadzą się przy powierzchni.
To, jak działa przydomowa oczyszczalnia ścieków na tym etapie, zależy między innymi od pojemności zbiornika i dopływu. W deklaracji właściwości użytkowych konkretnego urządzenia IDMAR z 2019 r. podano pojemność nominalną 2000 l oraz przepustowość nominalną 600 l/dzień, czyli 0,6 m³/dzień. Są to parametry tego modelu, a nie uniwersalne wartości dla każdej oczyszczalni.
Po osadniku ścieki nadal zawierają rozpuszczone związki organiczne. Dlatego sam zbiornik gnilny nie powinien być utożsamiany z kompletnym procesem oczyszczania ścieków. Jego praca przygotowuje ścieki do kolejnego stopnia i ogranicza ilość zawiesiny dopływającej do części biologicznej.
Etap 2: oczyszczanie biologiczne
W biologicznym stopniu oczyszczania główną rolę odgrywają mikroorganizmy. W opisanym przez EKO-BIO układzie ścieki po osadniku trafiają do komory nitryfikacji. Znajduje się w niej napowietrzane mechanicznie złoże biologiczne, na którym rozwijają się mikroorganizmy odpowiedzialne za tlenowy rozkład zanieczyszczeń.
Napowietrzanie dostarcza tlen potrzebny do pracy mikroorganizmów. Układ obejmuje także recyrkulację osadu oraz denitryfikację, czyli proces związany z przemianami związków azotu. Właśnie dlatego oczyszczalnia ścieków przydomowa działanie zawdzięcza nie tylko zbiornikom, lecz także warunkom biologicznym utrzymywanym w ich wnętrzu.
Skuteczność trzeba odczytywać z dokumentacji konkretnego produktu. Deklaracja IDMAR z 2019 r. podaje redukcję BZT₅ na poziomie 87%, ChZT 87%, zawiesiny ogólnej 89%, azotu ogólnego 52% i fosforu ogólnego 88%. Nie są to wartości automatycznie właściwe dla każdego modelu ani dla każdych warunków eksploatacji.
| Źródło / zakres | BZT₅ | ChZT | Zawiesina ogólna | Azot ogólny | Fosfor ogólny |
|---|---|---|---|---|---|
| Przepisy — minimalna redukcja przy wprowadzaniu do ziemi z własnego gospodarstwa poza aglomeracją | ≥ 20% | — | ≥ 50% | — | — |
| Deklaracja właściwości użytkowych IDMAR, konkretny wyrób, 2019 | 87% | 87% | 89% | 52% | 88% |
Wartości procentowe oznaczają redukcję względem ścieków dopływających. Wymagania prawne dotyczą określonego sposobu odprowadzania ścieków i nie są równoważne deklarowanym parametrom konkretnego urządzenia; symbol „—” oznacza brak wartości w przywołanym źródle, czyli rozporządzeniu z 15 lipca 2019 r.
Etap 3: odbiornik ścieków oczyszczonych
Po przejściu przez osadnik i stopień biologiczny ścieki są kierowane do odbiornika. Przy odprowadzaniu do gruntu może to być na przykład układ rozsączający, ale jego zastosowanie zależy od warunków działki oraz przyjętego projektu. Nie każdy grunt i nie każda lokalizacja pozwalają zastosować identyczny sposób odprowadzania.
Istotna jest ochrona wód podziemnych. Przy odprowadzaniu ścieków z własnego gospodarstwa domowego lub rolnego do ziemi wymagane jest co najmniej 1,5 m gruntu między miejscem wprowadzania ścieków a najwyższym użytkowym poziomem wodonośnym. Ten warunek wynika z rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 15 lipca 2019 r.
To na tym etapie widać, dlaczego budowa oczyszczalni przydomowej nie kończy się na wyborze zbiornika. Trzeba połączyć parametry urządzenia z lokalnym odbiornikiem, poziomem wód gruntowych i wymaganiami dotyczącymi jakości ścieków. Przy wprowadzaniu do ziemi przepisy wskazują minimalną redukcję BZT₅ na poziomie 20% oraz zawiesiny ogólnej na poziomie 50%.
Czy oczyszczalnia potrzebuje prądu?
To zależy od technologii. Prosty układ wykorzystujący określone procesy grawitacyjne może mieć inne wymagania niż oczyszczalnia biologiczna z napowietrzaniem i pompami. W dokumentacji technicznej EKO-BIO z 2016 r. wskazano dmuchawę membranową, która pracuje cyklicznie, a nie przez cały czas.
Oznacza to, że opisany typ biologicznego układu wymaga zasilania elektrycznego. Dmuchawa pracuje cyklicznie, dlatego przy ocenie urządzenia trzeba sprawdzić sposób napowietrzania i wymagania dotyczące zasilania.
Granica prawna i projektowa
Opis działania wyjaśnia przepływ ścieków, ale nie jest projektem wykonawczym. Przed rozpoczęciem eksploatacji mogą być potrzebne dokumentacja techniczna, dokumentacja geotechniczna, zgłoszenia budowlane oraz zgody lub zgłoszenia wodnoprawne — zależnie od lokalizacji, sposobu odprowadzania i parametrów instalacji. Informacje proceduralne publikuje między innymi Urząd Miejski w Bielsku-Białej.
Budowa, dobór technologii i odprowadzanie ścieków wymagają sprawdzenia zgodności z Prawem wodnym, przepisami budowlanymi, wymaganiami ochrony środowiska oraz lokalnymi warunkami gruntowo-wodnymi; przed eksploatacją mogą być potrzebne zgłoszenia lub zgody wodnoprawne, a czynności serwisowe przy zbiorniku powinny wykonywać osoby odpowiednio przeszkolone.
W praktyce prawidłowa diagnoza obejmuje trzy elementy: zgodność urządzenia z obciążeniem, możliwość zastosowania wybranego odbiornika oraz spełnienie wymagań formalnych. Nominalne 600 l/dzień z deklaracji jednego modelu nie oznacza, że taki sam układ będzie właściwy dla każdej nieruchomości.
Najczęstsze pytania
Jak działa przydomowa oczyszczalnia ścieków?
Ścieki przepływają przez osadnik, stopień biologiczny i układ odprowadzający. W osadniku oddzielają się cząstki stałe i tłuszcze, a w stopniu biologicznym mikroorganizmy rozkładają rozpuszczone zanieczyszczenia; następnie ścieki trafiają do odbiornika zgodnie z projektem i przepisami.
Co dzieje się ze ściekami po oczyszczeniu?
Mogą być odprowadzane do gruntu, wód powierzchniowych albo innego dopuszczonego odbiornika. Sposób odprowadzenia zależy od warunków gruntowo-wodnych, lokalizacji i wymaganych zgód, a schemat poglądowy nie zastępuje projektu wykonawczego.
Czy oczyszczalnia potrzebuje prądu?
To zależy od technologii. Układ z dmuchawą lub pompą wymaga zasilania elektrycznego; dokumentacja EKO-BIO z 2016 r. wskazuje cykliczną pracę dmuchawy membranowej.
Jaką skuteczność ma przydomowa oczyszczalnia?
Nie ma jednej wartości dla wszystkich urządzeń. Deklaracja IDMAR z 2019 r. podaje redukcję BZT₅ 87%, ChZT 87%, zawiesiny ogólnej 89%, azotu ogólnego 52% i fosforu ogólnego 88%; parametry trzeba sprawdzać dla konkretnego modelu i warunków pracy.
Przeczytaj też, co piszemy o sprawdzaniu poziomu wód gruntowych oraz o drenażu opaskowym przy domu.
Źródła
- Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 15 lipca 2019 r. — Internetowy System Aktów Prawnych, 2019, identyfikator: WDU20190001311.
- Deklaracja właściwości użytkowych przydomowej oczyszczalni ścieków IDMAR — ZPU IDMAR IDI Capital Group, 2019, identyfikator: media.adeo.com/media/4000693/media.pdf.
- Dokumentacja techniczna oczyszczalni EKO-BIO — EKO-BIO Oczyszczalnie, 2016, identyfikator: oczyszczalnie-przydomowe.com/wp-content/uploads/2022/11/Oczyszczalnia-biologiczna.pdf.
- Zgłoszenie przydomowej oczyszczalni ścieków — Urząd Miejski w Bielsku-Białej, brak daty publikacji, identyfikator: bielsko-biala.pl/sprawa/zgloszenie-przydomowej-oczyszczalni-sciekow-ktorej-eksploatacja-dotyczy-zwyklego-korzystania.
Czy ten poradnik był pomocny? Oceń go:
Ten poradnik nie ma jeszcze ocen – bądź pierwszy.
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
