Wznowienie znaków granicznych jest możliwe, gdy wcześniej ustalone znaki zostały przesunięte, uszkodzone albo zniszczone, a ich pierwotne położenie można odtworzyć na podstawie dokumentów. Czynność wykonuje uprawniony geodeta, bez wszczynania rozgraniczenia, jeśli przebieg granicy nie jest sporny. Spór może wymagać postępowania administracyjnego albo sądowego.
Wznowienie znaków granicznych — co oznacza
Wznowienie znaków granicznych polega na odtworzeniu w terenie punktów, które wcześniej wyznaczały ustaloną granicę działki. Geodeta nie ustala wtedy nowego przebiegu granicy, lecz odnajduje jej pierwotne położenie na podstawie istniejącej dokumentacji i materiałów zasobu.
Podstawą prawną jest art. 39 ust. 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne w tekście jednolitym z 2024 r. Zawiadomione strony powinny otrzymać informację o czynnościach co najmniej 7 dni przed ich terminem. Prawidłowe zawiadomienie jest istotne także wtedy, gdy właściciel sąsiedniej nieruchomości nie zamierza uczestniczyć w pomiarach.
Wznowienie granic działki nie jest czynnością wykonywaną samodzielnie przez właściciela. Zajmuje się nim uprawniony geodeta, który analizuje dokumenty, zgłasza pracę właściwemu miejscowo staroście i sporządza dokumentację potwierdzającą przebieg czynności.
Rodzaje znaków opisuje hasło Znak graniczny w Wikipedii.
Kiedy wznowienie znaków granicznych jest możliwe
Przepisy wskazują 3 sytuacje dotyczące znaków granicznych działki: znak może być przesunięty, uszkodzony albo zniszczony. Sam fakt, że obecnie nie ma go w terenie, nie wystarcza. Musi być również spełniony warunek wcześniejszego ustalenia znaku oraz istnienia dokumentów, które pozwalają określić jego pierwotne położenie.
Dokumentami mogą być materiały państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz inne dokumenty wykorzystane przy wcześniejszych pracach. Zgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia w sprawie standardów technicznych z 2020 r. pomiary wykonuje się z użyciem materiałów umożliwiających odtworzenie położenia punktów w terenie.
Jeżeli dokumentacja nie pozwala wiarygodnie odtworzyć granicy, wznowienie znaków granicznych może być niewłaściwą procedurą. Podobnie dzieje się wtedy, gdy strony kwestionują położenie znaku lub sam przebieg granicy. W takim przypadku geodeta nie powinien zastępować procedury rozstrzygającej spór czynnością techniczną.
Czynności wznowienia, wyznaczenia i ustalenia wykonuje uprawniony geodeta; nie zastępują one postępowania rozgraniczeniowego ani sądowego, gdy strony pozostają w sporze co do przebiegu granicy lub położenia znaku.
Wznowienie a wyznaczenie punktów granicznych
Wznowienie dotyczy znaku, który wcześniej istniał i został utrwalony w terenie, lecz później uległ przesunięciu, uszkodzeniu albo zniszczeniu. Wyznaczenie punktów granicznych odnosi się natomiast do punktów ujawnionych wcześniej w ewidencji gruntów i budynków. Taki punkt może być zapisany w dokumentacji, choć nie musiał wcześniej mieć trwałego znaku w terenie.
Te same zasady stosuje się odpowiednio na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne. W obu przypadkach geodeta korzysta z dokumentów, zawiadamia zainteresowane strony i wskazuje punkty w terenie zgodnie z wynikami analizy.
W protokole wznowienia albo wyznaczenia przewidziano 16 grup elementów według § 17 ust. 3 rozporządzenia z 2020 r. Obejmują one między innymi oznaczenie zgłoszenia pracy, obręb i numer działki, dane geodety oraz jego uprawnienia, podstawę prawną, wykorzystane dokumenty, oznaczenie punktów, sposób stabilizacji lub markowania, oświadczenia, szkic i podpisy.
| Czynność | Kiedy się ją stosuje | Termin zawiadomienia | Liczbowe wymagania dokumentacyjne |
|---|---|---|---|
| Wznowienie znaków granicznych | Gdy wcześniej ustalone znaki są przesunięte, uszkodzone lub zniszczone, a ich pierwotne położenie można odtworzyć z dokumentów. | Co najmniej 7 dni przed czynnościami — przez odpowiednie stosowanie zasad zawiadamiania z art. 32 ust. 1–4 PGiK. | Protokół zawiera 16 grup elementów według § 17 ust. 3 standardów technicznych. |
| Wyznaczenie punktów granicznych | Gdy punkty są ujawnione w ewidencji, lecz wymagają wyznaczenia w terenie; stosuje się odpowiednio art. 39 ust. 1–4 PGiK. | Co najmniej 7 dni przed czynnościami — na zasadach odpowiednich dla wznowienia. | Protokół zawiera 16 grup elementów według § 17 ust. 3 standardów technicznych. |
| Ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych | Gdy brak dokumentacji pozwalającej wiarygodnie odtworzyć granicę albo dane są niewiarygodne. | Co najmniej 7 dni przed terminem; przy nieznanym miejscu pobytu ogłoszenie trwa co najmniej 14 dni, a jego ostatni dzień przypada najpóźniej 8 dni przed czynnościami. | Protokół oraz integralne szkice graniczne; przepisy § 39 ust. 5–6 nie określają jednej zamkniętej liczby elementów protokołu. |
Terminy podano w dniach kalendarzowych, z wyjątkiem 5 dni roboczych dotyczących zgłoszenia pracy geodezyjnej. Liczba 16 oznacza grupy elementów wymaganych w protokole wznowienia lub wyznaczenia, a nie 16 odrębnych załączników.
Ustalenie przebiegu granic a spór graniczny
Ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych stosuje się wtedy, gdy brak wiarygodnej dokumentacji albo dostępne dane nie pozwalają odtworzyć granicy. Geodeta analizuje wtedy dokumenty, ślady graniczne, spokojny stan posiadania i oświadczenia zainteresowanych. Jest to inny cel niż wznowienie znaków granicznych.
Właściciele, użytkownicy wieczyści i samoistni posiadacze powinni otrzymać zawiadomienie nie później niż 7 dni przed terminem czynności. Jeżeli miejsce pobytu zainteresowanej osoby jest nieznane, ogłoszenie powinno trwać co najmniej 14 dni, a jego ostatni dzień musi przypadać najpóźniej 8 dni przed czynnościami.
Sąsiad powinien zostać prawidłowo zawiadomiony, ale jego nieobecność sama w sobie nie blokuje ustalenia przebiegu granic. W protokole odnotowuje się udział, złożone oświadczenia, podpis albo przyczynę jego braku. Nieobecność nie upoważnia geodety do samodzielnej zmiany granicy.
Jeżeli strony kwestionują położenie granicy lub znaku, potrzebne może być rozgraniczenie prowadzone w trybie administracyjnym albo postępowanie sądowe. Wznowienie granic działki nie służy rozstrzyganiu, komu przysługuje sporny pas gruntu.
Dokumenty i protokół po czynnościach
Przed rozpoczęciem prac geodeta powinien przeanalizować dokumentację pozwalającą odtworzyć punkty. Prace dotyczące wznowienia znaków, wyznaczenia punktów lub ustalenia przebiegu granic zgłasza się właściwemu staroście. Zgłoszenie może nastąpić po rozpoczęciu pracy, ale nie później niż w ciągu 5 dni roboczych od jej rozpoczęcia.
Protokół wznowienia lub wyznaczenia obejmuje 16 grup elementów, w tym wykorzystane dokumenty, informacje o stabilizacji lub markowaniu oraz szkic. Szkic pozwala powiązać opis protokołu z sytuacją w terenie.
Właściciel planujący później inwestycję powinien odróżnić dokumentację granic od opracowań projektowych. Informacje o tym, czym jest mapa do celów projektowych, dotyczą innego opracowania niż protokół wznowienia. Również pytanie mapa do celów projektowych cena odnosi się do zakresu i wyceny mapy projektowej, a nie do samego odtworzenia znaków.
Czy wznowienie zmienia powierzchnię działki
Samo wznowienie znaku nie zmienia granicy prawnej ani powierzchni działki. Odtwarza w terenie wcześniej ustalone położenie. Nie jest więc procedurą korekty powierzchni, przesunięcia granicy ani ustanowienia nowego prawa do gruntu.
Ewentualna zmiana danych ewidencyjnych wymaga odrębnej podstawy geodezyjnej lub prawnej. Tak wskazuje także wyrok WSA w Łodzi z 2022 r., sygn. III SA/Łd 233/22. Jeżeli pomiar ujawni rozbieżność między stanem w terenie a dokumentacją, nie oznacza to automatycznie, że wznowienie może tę rozbieżność usunąć.
Najczęstsze pytania
Kiedy można wznowić znaki graniczne działki?
Gdy znaki były wcześniej ustalone, lecz zostały przesunięte, uszkodzone albo zniszczone, istnieją dokumenty pozwalające określić ich pierwotne położenie, a przebieg granicy nie jest sporny. Przy braku dokumentacji lub kwestionowaniu granicy właściwsze może być ustalenie granic, rozgraniczenie albo postępowanie sądowe.
Czym wznowienie granic różni się od rozgraniczenia?
Wznowienie odtwarza wcześniej ustalone znaki i nie rozstrzyga nowego przebiegu granicy. Rozgraniczenie służy ustaleniu przebiegu granicy, gdy jest niepewny lub sporny, i może zakończyć się w postępowaniu administracyjnym albo sądowym.
Czy sąsiad musi być obecny przy wznowieniu granic?
Nie musi być obecny, ale powinien zostać prawidłowo zawiadomiony. Nieobecność nie daje geodecie prawa do zmiany granicy, a brak udziału lub podpisu trzeba odnotować w dokumentacji.
Czy wznowienie znaków zmienia powierzchnię działki?
Nie. Wznowienie ma odtworzyć w terenie położenie wcześniej ustalonego znaku i nie jest procedurą zmiany granicy, korekty powierzchni ani rozstrzygania sporu.
Przeczytaj też, co piszemy o przygotowaniu mapy do celów projektowych oraz o roli geodety przy wytyczeniu budynku.
Źródła
- Ustawa – Prawo geodezyjne i kartograficzne, tekst jednolity — Kancelaria Sejmu / ISAP, 2024, Dz.U. 2024 poz. 1151, art. 39
- Rozporządzenie w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych — Kancelaria Sejmu / ISAP, 2020, Dz.U. 2020 poz. 1429, § 17
- Rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków — Kancelaria Sejmu / ISAP, 2019, Dz.U. 2019 poz. 393, § 36–39
- Ustalenie granic działki ewidencyjnej — Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2024, materiał edukacyjny
- Procedura wznawiania znaków granicznych oraz wyznaczania punktów granicznych — Zintegrowana Platforma Edukacyjna, 2024, materiał dydaktyczny
Czy ten poradnik był pomocny? Oceń go:
Ten poradnik nie ma jeszcze ocen – bądź pierwszy.
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
